Crita Rakyat

CRITA RAKYAT

Crita rakyat yaiku crita kang dicritakake kanthi turun-temurun utawa kang wis dadi tradhisi ing masyarakat. Crita rakyat kasebut kacritakake ing maneka werna kahanan, ana sajroning kumpulan, utawa pinangka crita pamancing impen, lan sapiturute. Tumraping bocah-bocah, crita rakyat uga bisa migunani pinangka pendhidhikan budi pekerti, amarga budi pekerti luhur tumrap bocah-bocah.

Crita rakyat nduwe unsur-unsur pembangun, kayata tema yaiku permasalahan ing sajroning crita. Latar (setting) yaiku papan panggonan, wektu, lan suasana, kadadeyan ing sajroning crita. Alur yaiku urut-urutane prastawa ing crita. Penokohan yaiku para ga kang nduweni watak ing sajroning crita. Alur yaiku urut-urutane prastawa ing crita. Sudhut pandang yaiku cara pandang penganggit tumrap ing crita kang dianggit awujud wong lapisan, wong kapindho, utawa wong katelu. Amanat yaiku pesen kang diutarake dening penganggit marang wong kang maca.

Crita rakyat ngelu piwulang utawa nilai-nilai, antarane yaiku nilai budaya, nilai sosial, lan nilai moral kang nduweni gegayutan karo tumindak apik lan elek kang dadi dasar kauripan manungsa.

Titikane crita rakyat :
a. Panyebarane kanthi lesan
b. Duweni sipat tradisional
c. Sugih cantik lan variasi
d. Jenenge pangripta ora konangan
e. Wangune tiron ana ing susunan utawa cara pangungkapane

Mupangate crita rakyat :
a. Mupangat rekreatif yaiku menehi rasa tentrem, uga menehi hiburan
b. Mupangat dedaktif yaiku ndhidhik para kang maca amarga nilai kabeneran ing sajroning crita
c. Mupangat estetis yaiku menehi nilai-nilai kaendahan.
d. Mupangat moralitas yaiku ngemu nilai moral kang dhuwur saengga para kang maca bisa mangerteni moral kang apik lan elek
e. Mupangat religiusitas yaiku ngelu ajara agama kang bisa dadi tuladha kanggo para kang maca

Wujude crita rakyat miturut William R. Bascom
• Mitos, yaiku crita kang dianggep bener-bener kadadeyan. Tuladhane Nyi Rara Kidul, Nyi Lanjar, lan sapanunggale
• Legendha, yaiku crita kang biasane nyeritakake kedadeyane papan patilasan. Tuladhane Baru Klinthing, Rara Jonggrang, lan sapanunggale
• Dongeng, yaiku crita kang ngayawara lan ira bisa dipercaya. Tuladhane Kancil Nyolong Timun, Keong Mas, lan sapanunggale.

MATUR NUWUN

Sumber : Gegaran Nyinau Basa Jawa 2 Kelas XI SMA/SMK/MA